วิวัฒนาการของเมาส์ จุดเริ่มต้นของชื่อ Mouse ทำไมอุปกรณ์ชิ้นนี้ถึงได้ชื่อเหมือนหนู และเมาส์ตัวแรกของโลกหน้าตาเป็นอย่างไร
ทุกวันนี้เมาส์เป็นหนึ่งในอุปกรณ์คอมพิวเตอร์พื้นฐานที่แทบทุกคนต้องเคยใช้ ไม่ว่าจะเป็นการทำงาน เล่นเกม หรือท่องอินเทอร์เน็ต และคุ้นเคยกับมันเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของคอมพิวเตอร์ไปแล้ว แต่เคยสงสัยไหมว่าอุปกรณ์ชิ้นนี้มีจุดเริ่มต้นอย่างไร ใครเป็นคนคิดค้นมันขึ้นมา และที่สำคัญคือ ทำไมมันถูกถึงตั้งชื่อว่า “mouse” ที่แปลว่า “หนู” ? และในวันนี้เราจะพาย้อนกลับไปดูต้นกำเนิดของเมาส์กัน ตั้งแต่เมาส์ตัวแรกของโลก ไปจนถึงเหตุผลเบื้องหลังของชื่อที่ฟังดูแปลกแต่กลับติดปากคนทั่วโลกมาจนถึงทุกวันนี้
จุดเริ่มต้นของเมาส์ อุปกรณ์ที่เกิดจากความต้องการใช้งานคอมพิวเตอร์ให้ “ง่ายขึ้น”
ในช่วงทศวรรษ 1960 คอมพิวเตอร์ยังเป็นเครื่องขนาดใหญ่ ใช้งานยาก และต้องสั่งงานผ่านคีย์บอร์ด เท่านั้น โดยผู้ใช้ต้องพิมพ์คำสั่งเป็นตัวอักษร ซึ่งไม่สะดวกสำหรับคนทั่วไป ทำให้คอมพิวเตอร์ยังเป็นเครื่องมือเฉพาะทางสำหรับนักวิจัยหรือผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น
นักวิจัยชาวอเมริกันชื่อ Douglas Engelbart ต้องการทำให้มนุษย์สามารถโต้ตอบกับคอมพิวเตอร์ได้ง่ายและเป็นธรรมชาติมากขึ้น เขามองว่าการ “ชี้ตำแหน่งบนหน้าจอ” โดยตรงจะช่วยให้ใช้งานได้สะดวกกว่าแค่การพิมพ์คำสั่ง จึงเริ่มพัฒนาอุปกรณ์สำหรับควบคุมลูกศร (Cursor) บนหน้าจอ จนได้ออกมาเป็นผลลัพธ์คืออุปกรณ์ที่กลายมาเป็นเมาส์ตัวแรกของโลก
เมาส์ตัวแรกของโลก กล่องไม้ที่เปลี่ยนโลกคอมพิวเตอร์
เมาส์ตัวแรกถูกสร้างขึ้นในปี 1964 โดย Douglas Engelbart และทีมของเขาที่ Stanford Research Institute (SRI) ลักษณะของมันแตกต่างจากเมาส์ในปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง โดยมีลักษณะคล้ายกล่องสี่เหลี่ยมขนาดเล็กที่ทำจากไม้ มีปุ่มเพียงปุ่มเดียวด้านบน ด้านล่างมีล้อ 2 ล้อสำหรับใช้ตรวจจับการเคลื่อนไหว และมีสายไฟยื่นออกมาจากด้านหลัง
ถึงแม้จะดูเรียบง่าย แต่หลักการทำงานของมันคือ เมื่อผู้ใช้ขยับอุปกรณ์บนโต๊ะ ล้อด้านล่างจะหมุน และคอมพิวเตอร์จะคำนวณการเคลื่อนไหว เพื่อขยับลูกศรบนหน้าจอให้เคลื่อนที่ตาม และนี่คือครั้งแรกที่มนุษย์สามารถขยับมือเพื่อควบคุมตำแหน่งบนหน้าจอได้โดยตรง ซึ่งเป็นแนวคิดที่ล้ำหน้ามากในยุคนั้น
อย่างไรก็ตาม ในช่วงแรกมันยังไม่ถูกใช้อย่างแพร่หลาย เพราะคอมพิวเตอร์ในยุคนั้นยังไม่มีหน้าจอแบบกราฟิกที่เหมาะกับการใช้เมาส์ ซึ่งจุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในช่วงปี 1970-1980 เมื่อมีการพัฒนา Graphical User Interface (GUI) หรือหน้าจอแบบมีไอคอนและหน้าต่าง ทำให้ผู้ใช้สามารถคลิกแทนการพิมพ์คำสั่งได้ และต่อมา บริษัท Apple ได้นำเมาส์มาใช้กับคอมพิวเตอร์ Lisa และ Macintosh ซึ่งเป็นหนึ่งในคอมพิวเตอร์รุ่นแรก ๆ ที่ทำให้เมาส์กลายเป็นอุปกรณ์สำหรับผู้ใช้ทั่วไป และหลังจากนั้นเมาส์ก็กลายเป็นมาตรฐานของคอมพิวเตอร์แทบทุกเครื่องมาจนถึงปัจจุบัน
ทำไมถึงเรียกว่า “mouse” ?
หนึ่งในคำถามที่หลายคนสงสัยมากที่สุดคือ ทำไมถึงเรียกอุปกรณ์นี้ว่า “mouse” ซึ่งคำตอบนั้นเรียบง่ายกว่าที่คิด หรือหลายคนก็อาจจะพอเดาได้อยู่แล้ว โดยเหตุผลหลักก็คือคือรูปร่างของตัวอุปกรณ์และสายไฟนั่นเอง เพราะเมาส์ต้นแบบนั้นมีลักษณะคล้ายหนูมาก ตัวเครื่องจะเปรียบเสมือนเป็นตัวของหนู ส่วนสายไฟที่ยื่นออกมาด้านหลังก็คือหางหนู และเมื่อมองจากด้านบนจะดูเหมือนหนูตัวเล็ก ๆ ที่มีหางลากอยู่ด้านหลัง ทำให้ทีมพัฒนาเริ่มเรียกมันว่า mouse แบบไม่เป็นทางการ
ในตอนแรก คำนี้เป็นเพียงชื่อเล่นเท่านั้น แต่ต่อมากลับกลายเป็นชื่อที่ใช้จริง และถูกใช้อย่างแพร่หลายไปทั่วโลก แทนที่จะเป็นการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการให้ซับซ้อน เช่น “Pointing Device Controller” หรือชื่อทางเทคนิคอื่น ๆ แต่คำว่า mouse ที่เรียกง่าย จำง่าย และสื่อภาพได้ชัดเจน กลับกลายเป็นชื่อที่ติดปากและอยู่มาจนถึงปัจจุบัน
วิวัฒนาการของเมาส์
หลังจากเมาส์รุ่นแรกที่เป็นกล่องไม้ เมาส์ก็ได้มีการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ Mechanical Mouse ที่ใช้ลูกบอลด้านล่างหมุนตามการเคลื่อนไหว ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมากในช่วงปี 1980-1990 แต่ต้องคอยแกะมาทำความสะอาด เพราะฝุ่นที่เกาะจะทำให้การเคลื่อนไหวไม่แม่นยำ จนต่อมาได้มีการเปลี่ยนเป็น Optical Mouse ที่ใช้แสงตรวจจับการเคลื่อนไหวแทนลูกบอล ทำให้แม่นยำกว่า และไม่ต้องทำความสะอาดบ่อย รวมถึงการถือกำนิดของ Wireless Mouse หรือเมาส์ไร้สาย ที่ไม่มีสายเกะกะ ทำให้ใช้งานได้สะดวกและพกพาได้คล่องตัวมากขึ้น
จากจุดเริ่มต้นที่เป็นเพียงกล่องไม้เล็ก ๆ ในห้องทดลอง เมาส์ได้กลายเป็นหนึ่งในอุปกรณ์ที่สำคัญที่สุดของคอมพิวเตอร์ และมีบทบาทอย่างมากในการทำให้คอมพิวเตอร์ใช้งานง่ายขึ้นสำหรับคนทั่วไป ชื่อ “mouse” ที่มาจากความคล้ายคลึงกับหนู อาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่กลับเป็นชื่อที่เข้าใจง่ายและเหมาะสม จนกลายเป็นคำที่ผู้คนทั่วโลกใช้เหมือนกัน
ทุกครั้งที่เราขยับเมาส์บนโต๊ะ สิ่งที่เรากำลังใช้อยู่ ไม่ใช่แค่อุปกรณ์ธรรมดา แต่คือผลลัพธ์ของแนวคิดที่ต้องการทำให้มนุษย์และคอมพิวเตอร์ทำงานร่วมกันได้อย่างเป็นธรรมชาติมากขึ้น และทั้งหมดนี้ เริ่มต้นจาก “หนูไม้” ตัวเล็ก ๆ เมื่อกว่า 60 ปีก่อนเท่านั้น
บทความเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์เรื่องอื่น ๆ
ขอบคุณข้อมูลจาก : computerhistory.org, sri.com
