Gen Z ใช้คอมพ์ไม่เป็น จริงไหม ? เปิดสาเหตุที่เด็กยุคมือถือไม่คุ้นคอมพิวเตอร์

เด็กจบใหม่สร้างโฟลเดอร์ไม่เป็น ! ไวรัลที่ทำเอาคนวัยทำงานอึ้ง ชวนไขข้อสงสัย ทำไม Gen Z ที่โตมากับเทคโนโลยีถึงใช้คอมพิวเตอร์ไม่คล่อง ?

ช่วงนี้ในโลกโซเชียลมีโพสต์ไวรัลที่เล่าว่า รับพนักงาน Gen Z เข้ามาวันแรก แต่น้องสร้างโฟลเดอร์ไม่เป็น คลิกเมาส์ก็ยังไม่คล่อง เพราะที่ผ่านมาใช้แต่ iPad มาตลอด ซึ่งโพสต์นี้ทำเอาชาวเน็ตถกกันยกใหญ่ว่า ทำไมเด็ก Gen Z ที่โตมากับเทคโนโลยีถึงใช้คอมพิวเตอร์ไม่เป็น ?

ซึ่งคำตอบสั้น ๆ สำหรับประเด็นนี้คือ จริงแค่บางส่วน คน Gen Z (เกิดราวปี 1997-2012) ส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้เทคโนโลยีไม่เป็น แต่หลายคนไม่คุ้นกับคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิม เช่น การจัดไฟล์ การพิมพ์บนคีย์บอร์ด หรือโปรแกรมอย่าง Excel เพราะอุปกรณ์หลักที่โตมาด้วยคือสมาร์ตโฟน และเรื่องนี้ไม่ได้เกิดแค่ในไทย แต่เป็นปรากฏการณ์ที่เจอกันทั่วโลก

เรื่องนี้เริ่มเป็นที่พูดถึงหนักตั้งแต่ปี 2021 เมื่อมีสื่อต่างประเทศรายงานว่าอาจารย์มหาวิทยาลัยในสหรัฐฯ หลายคนเจอนักศึกษาที่ไม่เข้าใจด้วยซ้ำว่าคำถาม "เซฟไฟล์ไว้ที่ไหน ?" หมายถึงอะไร หลังจากนั้นก็มีข้อมูลยืนยันออกมาเรื่อย ๆ

• ทั่วโลก : งานวิจัย ICILS 2023 ทดสอบนักเรียนอายุ 13-14 ปีกว่า 130,000 คนใน 35 ระบบการศึกษา พบว่าเกือบครึ่งมีทักษะคอมพิวเตอร์ต่ำกว่าระดับพื้นฐาน

• สหรัฐอเมริกา : คะแนนทักษะคอมพิวเตอร์ของนักเรียนเกรด 8 ลดลงจาก 519 คะแนนในปี 2018 เหลือ 482 คะแนนในปี 2023

• ญี่ปุ่น : ผลสำรวจนักศึกษามหาวิทยาลัย 519 คนพบว่า ราว 40% ไม่รู้จักคีย์ลัด Ctrl+C / Ctrl+V และเกือบ 20% ไม่รู้จักคีย์ลัดใดเลย

• ในที่ทำงาน : ผลสำรวจของ HP ที่ถามพนักงานออฟฟิศ 10,000 คนพบว่า พนักงานรุ่นใหม่ 1 ใน 5 รู้สึกถูกตัดสินเมื่อมีปัญหากับอุปกรณ์สำนักงาน เทียบกับเพียง 1 ใน 25 ของคนรุ่นอื่น จนเกิดคำเรียกว่า "Tech Shame"

แต่ก็ใช่ว่าคนรุ่นใหม่จะแย่ไปหมด เพราะมีข้อมูลของสหภาพยุโรปปี 2023 ที่บ่งชี้ว่า คนอายุ 16-24 ปีมีทักษะดิจิทัลพื้นฐาน 70% สูงกว่าคนอายุ 65-74 ปีที่มีเพียง 28% ปัญหาจริงจึงอยู่ที่ Gen Z ไม่ได้เก่งคอมพิวเตอร์อย่างที่สังคมคาดหวังไว้

สำหรับไทย ปัญหานี้อาจหนักกว่าหลายประเทศ เพราะเด็กไทยจำนวนมากแทบไม่เคยมีคอมพิวเตอร์ที่บ้าน โดยข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติช่วงต้นปี 2568 บอกว่า

• ครัวเรือนไทยมีคอมพิวเตอร์เพียง 20.8% และถ้านับเฉพาะคอมพ์ตั้งโต๊ะจะเหลือแค่ 6.6%

• ครัวเรือนที่มีโทรศัพท์มือถือสูงถึง 96.9% และวัยรุ่นอายุ 15-24 ปีที่ใช้มือถือ เกือบ 100% ใช้สมาร์ตโฟน

• ครัวเรือนรายได้สูงมีคอมพิวเตอร์ 48.3% ส่วนครัวเรือนรายได้น้อยมีเพียง 5.8%

พูดง่าย ๆ คือ เด็กไทยแทบทุกคนออนไลน์ได้ แต่ส่วนใหญ่ออนไลน์ผ่านจอมือถือ และหลายคนได้จับเมาส์แค่ในคาบคอมพิวเตอร์ที่โรงเรียน

ถ้าย้อนไปดูผลทดสอบระดับนานาชาติ ICILS ปี 2013 นักเรียนไทยได้ 373 คะแนน อยู่อันดับ 13 จาก 14 ประเทศ เด็กกลุ่มนั้นคือ Gen Z รุ่นแรก ๆ ที่ตอนนี้อยู่ในวัยทำงานแล้ว

สำหรับฝั่งน้อง ๆ เองก็ออกมาสะท้อนในกระแสไวรัลว่า บางคนเรียนวิชาคอมพิวเตอร์ครั้งสุดท้ายตอน ม.4 ครูให้ส่งงานผ่าน Canva แทนการพิมพ์รายงาน และตลอดช่วงมัธยมปลายถึงมหาวิทยาลัยก็ใช้แต่หนังสือกับ iPad เป็นหลัก

ต้นเหตุไม่ได้อยู่ที่ตัวเด็ก แต่อยู่ที่เครื่องมือที่พวกเขาโตมาด้วยเปลี่ยนไป โดยสามารถสรุปได้ 6 ข้อหลัก ๆ ดังนี้

1. มือถือคืออุปกรณ์เครื่องแรก คนรุ่นก่อนหัดใช้คอมตั้งโต๊ะ แต่ Gen Z เริ่มจากการแตะและปัดหน้าจอ ซึ่งไม่ได้ช่วยให้ใช้เมาส์หรือคีย์บอร์ดเก่งขึ้นเอง

2. แอปฯ ซ่อนระบบไฟล์ไว้หมด มือถือออกแบบมาให้ใช้งานโดยไม่จำเป็นต้องรู้ว่าไฟล์อยู่ไหน เด็กหลายคนจึงไม่เคยเข้าใจเรื่องโฟลเดอร์มาก่อน

3. คลาวด์กับช่องค้นหาทำแทนให้หมด Google Docs หรือ Canva เซฟงานให้อัตโนมัติ อยากหาอะไรก็พิมพ์ค้นเอา จึงไม่ต้องจัดไฟล์ให้เป็นระบบ

4. ทุกคนคิดว่าเด็กเก่งเอง ความเชื่อว่าเด็กยุคนี้เป็น Digital Native ทำให้ทั้งโรงเรียนและที่ทำงานข้ามการสอนพื้นฐาน ซึ่งผลวิจัย ICILS พบว่าไม่มีประเทศไหนที่ทักษะคอมพิวเตอร์ของเด็กดีขึ้นเลยระหว่างปี 2013-2023

5. ห้องเรียนเปลี่ยนเครื่องมือ หลายโรงเรียนหันไปใช้ iPad และแพลตฟอร์มสำเร็จรูป เวลาฝึกโปรแกรมสำนักงานจึงอาจน้อยลง บวกกับช่วงโควิดที่หลายคนเรียนออนไลน์ผ่านมือถือ

6. คอมพิวเตอร์ยังราคาแพง สำหรับครอบครัวรายได้น้อย คอมพิวเตอร์ยังเป็นของที่เอื้อมไม่ถึง ปัญหานี้จึงสะท้อนความเหลื่อมล้ำไม่น้อยไปกว่าเรื่องช่วงวัย

ก่อนจะตัดสินว่า Gen Z ใช้คอมพิวเตอร์ไม่เป็นทั้งรุ่น อยากลองมองอีกมุมกันก่อน

• เรื่องไวรัลไม่ใช่ภาพรวม คนที่สร้างโฟลเดอร์ไม่เป็นถูกแชร์เพราะมันแปลก แต่ Gen Z ที่เขียนโปรแกรม ตัดต่อวิดีโอ หรือทำกราฟิกเก่ง ๆ ก็มีอีกมาก

• รุ่นพี่ก็ใช่ว่าจะเก่งทุกเรื่อง ผลสำรวจหนึ่งพบว่าพนักงาน Gen Z ใช้เวลาเฉลี่ยราว 8 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ช่วยเพื่อนร่วมงานรุ่นพี่หาไฟล์ในคอมพิวเตอร์

• ทักษะแต่ละยุคไม่เหมือนกัน คนรุ่นก่อนอาจส่งแฟกซ์คล่อง แต่ Gen Z คล่องเรื่องทำคอนเทนต์ ทำงานร่วมกันบนคลาวด์ และหัดใช้เครื่องมือใหม่ได้เร็ว

• ความคาดหวังก็สร้างปัญหา เพราะทุกคนคิดว่าเด็กรุ่นใหม่ต้องเก่งเทคโนโลยี พอทำไม่เป็นจึงไม่กล้าถาม

ถึงอย่างนั้น ตราบใดที่งานออฟฟิศ งานวิศวกรรม และงานวิจัยยังต้องใช้คอมพิวเตอร์ ทักษะพื้นฐานเหล่านี้ก็ยังจำเป็นอยู่ดี

ทางออกไม่ใช่การบ่นว่าเด็กสมัยนี้นั่นโน่นนี่ แต่คือการยอมรับว่าทักษะคอมพิวเตอร์ต้อง "สอน" ไม่ได้ติดตัวมาเอง เพราะถ้าปล่อยไว้ อาจกลายเป็นอุปสรรคตอนเริ่มทำงาน โดยผลสำรวจพบว่าคนรุ่นใหม่ 1 ใน 4 ถึงขั้นเลี่ยงการมีส่วนร่วมในที่ประชุม เพราะกลัวปัญหาเทคโนโลยีจะทำให้ขายหน้า

• โรงเรียน สอนเรื่องไฟล์ โฟลเดอร์ และการพิมพ์สัมผัสให้ชัดเจน และให้เด็กได้ทำงานบนคอมพิวเตอร์จริง ๆ ไม่ใช่แค่บนแท็บเล็ต

• มหาวิทยาลัย มีคอร์สปูพื้นฐานคอมพิวเตอร์ให้นักศึกษาปี 1 โดยเฉพาะสายวิทย์ วิศวะ และธุรกิจ

• ที่ทำงาน เพิ่มการปฐมนิเทศโปรแกรมสำนักงาน และสร้างบรรยากาศที่ถามได้โดยไม่ต้องอาย

• ภาครัฐ ช่วยให้ครอบครัวรายได้น้อยเข้าถึงคอมพิวเตอร์ได้มากขึ้น และกลับไปร่วมวัดผลระดับนานาชาติ เพื่อให้มีข้อมูลทักษะของเด็กไทยที่ทันสมัย

• ตัวน้อง ๆ เอง มองทักษะคอมพิวเตอร์เป็นทักษะอาชีพ แล้วลองฝึกคีย์ลัด การจัดไฟล์ และ Excel จากคอร์สออนไลน์ฟรีดู

สรุปแล้ว Gen Z ใช้คอมพิวเตอร์ไม่เป็นจริงไหม ? คำตอบคือ จริงสำหรับบางคน แต่ไม่ใช่ทั้งรุ่น หลายคนไม่คุ้นกับคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิม เพราะโตมากับมือถือ แอปฯ ที่ซ่อนระบบไฟล์ และความเชื่อว่าเด็กรุ่นใหม่เก่งเทคโนโลยีเอง ไม่ใช่เพราะพวกเขาเรียนรู้ไม่ได้

สำหรับไทยที่ครัวเรือนมีคอมพิวเตอร์เพียงราว 1 ใน 5 คำถามที่ควรถามจึงไม่ใช่ "ทำไมเด็กสมัยนี้ใช้คอมพิวเตอร์ไม่เป็น" แต่คือ "เราสอนพวกเขาแล้วหรือยัง ?"

• คีย์ลัดน่ารู้สำหรับคนใช้คอมพิวเตอร์ Windows

• คีย์ลัด Restart, Shut down แสนสะดวกสำหรับ Windows/macOS

• พจนานุกรมรวมศัพท์ Gen Z ฉบับล่าสุด 2026

• เปิดเหตุผล ทำไม Gen Z รีวิวอาหารให้ 2 ดาว หมายถึงอร่อย

• เตรียมต้อนรับเด็กเจนใหม่ Gen BETA